De Sportinnovatiestudio ging op 1 februari 2019 van start. In dit artikel zetten we de activiteiten en lessen van het eerste jaar op een rij …

Downloaden als PDF, of uitprinten? VOLG DAN DEZE LINK >>>

Waarom ook al weer een Sportinnovatiestudio?

Per 1 februari 2019 is de Sportinnovatiestudio van start gegaan, een initiatief van NOC*NSF en sportbonden, gefinancierd uit rubriek 4.2.

Mensen die sporten doen dat in toenemende mate ongebonden en zijn steeds vaker geen lid van een sportvereniging. Ze hardlopen, fietsen, wandelen of gaan regelmatig naar de sportschool, maar doen dat individueel, via een app of via een groepje van de lokale fitnessclub. Daar is natuurlijk helemaal niks mis mee, integendeel. Het aandeel van de traditionele sportverenigingen daalt daardoor wel; het aandeel van de commerciële aanbieders stijgt.

Deze ontwikkeling stelt traditionele sportverenigingen en -bonden voor een aantal uitdagingen, bijvoorbeeld hoe we er voor kunnen zorgen dat het aanbod van sport blijft aansluiten bij de behoeften van de mensen die willen sporten.

Aan goede ideeën om het sportaanbod te vernieuwen geen gebrek binnen de sportwereld, integendeel. Waar wel gebrek aan is, is ondernemerschap, expertise en implementatiekracht. 

Daar komt de innovatiestudio in beeld. De studio helpt om die goede ideeën door te ontwikkelen tot uitvoerbare, gevalideerde plannen. Dat doen we door werkruimte, expertise, training en toegang tot netwerken te bieden aan mensen met ideeën die voldoen aan onze criteria.

Criteria om voor ondersteuning van de Sportinnovatiestudio in aanmerking te komen

  • Stelt het idee de behoeften van de sporter centraal?
  • Is er een businessmodel/waardemodel?
  • Past het binnen de grote technologische trends & ontwikkelingen?
  • Bevordert het inclusiviteit in de sport? (Dat betekent dat alle mensen, ongeacht hun geslacht, etnische afkomst, leeftijd, fysieke of mentale fitheid, economische of sociale positie, seksuele geaardheid gelijke toegang hebben tot sportfaciliteiten).
  • Draagt het idee bij aan een positieve sportcultuur? (Met een positieve sportcultuur bedoelen we dat het veilig, leuk, eerlijk en zorgeloos moet zijn om te sporten).
  • Sluit het idee aan bij de tijdsgeest en de belangrijkste maatschappelijke trends?
  • Ben je bereid je idee een stap verder te brengen? Dat betekent commitment, hard werken, maar ook veel plezier.

Natuurlijk hoeft een idee niet aan alle criteria te voldoen. Dat is onmogelijk. Maar het idee moet wel een bijdrage leveren aan de hierboven geschetste uitdagingen.

De Sportinnovatiestudio heeft een eigen methode ontwikkeld om in kleine stappen met inzet van het publiek van idee naar product te gaan.

Incubator – Ondersteuning bij idee-ontwikkeling

Mensen met een goed idee of een verzoek om ondersteuning kunnen zich melden bij de Sportinnovatiestudio. Dat kan via een intake-formulier op de website, telefonisch of via e-mail. In 2019 kwamen ongeveer 20 aanmeldingen binnen via het web-formulier; de meeste mensen die contact zochten pakten de telefoon of stuurden een e-mail naar info@sportinnovatie.studio.

De Sportinnovatiestudio heeft een eigen methodiek ontwikkeld om het proces vorm te geven om van een allereerste innovatieve idee naar een uitvoerbaar plan te komen. Het uitgangspunt daarbij is dat dit proces in kleine stapjes wordt opgedeeld, dat er duidelijke go/nogo-momenten worden ingebouwd en dat de onderliggende aannames doorlopend getoetst en gevalideerd worden. De Sportinnovatiestudio helpt vervolgens bij het inzetten van goedkope, beschikbare technologie om snel tot een eerste prototype te komen waarmee getoetst kan worden of het idee inderdaad in een behoefte voorziet bij de eindgebruiker: de sporter. 

Daarnaast is de Sportinnovatiestudio een samenwerking aangegaan met onderzoeksbureau NoTies om al in een vroeg stadium d.m.v. een survey binnen de geformuleerde doelgroep te kunnen onderzoeken of de aannames kloppen. 

Voorbeelden van ideeën en projecten die met gebruik van deze uitgangspunten en methodiek een stap verder zijn gekomen zijn:

  • Fondo (KNWU) – onderzoek naar de bereidheid bij fietsers om te betalen voor gepersonaliseerde trainingsschema’s.
  • Horseriding.academy (KNHS) – faseren van het plan, valideren van het verdienmodel.
  • Riverboard App, samenwerking tussen de KNRB en particulier initiatief: heroverwegen van de uitgangspunten; opnieuw valideren van de uitgangspunten. Heeft er toe geleid dat de KNRB er verder geen rol meer in ziet voor de bond.
  • Voor verschillende projecten van de KNGU (Nijntje webinar, Urban Sports Coalition) denkt en helpt de Sportinnovatiestudio mee om deze projecten een stap verder te krijgen.
  • De KNDB zoekt naar mogelijkheden om het damspel ook binnen het digitale domein een plek te geven. Dat leidde enerzijds tot een traject met de Sportinnovatiestudio om de strategische uitgangspunten van de bond verder uit te diepen, en anderzijds tot concreet onderzoek binnen het onderwijs over de haalbaarheid van bepaalde plannen of een researchtraject naar de technische haalbaarheid van een ‘dam-engine’ die de basis zou moeten vormen van de nieuwe digitale omgeving.
  • De KNVB gebruikte de Sportinnovatiestudio om de ideeën over het project JouwVoetbal (later: VoetbalLab) te toetsen en te laten challengen. In een drietal sessies werden de plannen aangescherpt, waarna de bond de plannen deelde met de aanwezigen tijdens de zogenoemde innovatietafel over verdienmodellen.

De Sportinnovatiestudio monitort trends en ontwikkelingen zodat bonden daar op in kunnen spelen bij het ontwikkelen van langetermijnstrategie.

Strategische advisering

Het ontwikkelen van nieuwe producten of het discussiëren over de behoeften van een bepaalde doelgroep raakt bijna altijd aan belangrijke strategische vragen waar een organisatie voor staat. Dat geldt natuurlijk ook voor sportbonden. Discussies met de Sportinnovatiestudio over mogelijke innovaties hebben de afgelopen periode bij diverse sportbonden geleid tot een heroverweging van de strategische uitgangspunten. 

De Sportinnovatiestudio draagt graag bij aan deze strategische sessies; de ene bond heeft daar uiteraard meer behoefte aan dan de andere. Met directie en bestuur van de KNWU spraken we uitgebreid over de strategische uitgangspunten van de bond naar aanleiding van Fondo. Met de KNDB werken we – zoals hierboven al genoemd – aan solide uitgangspunten voor een toekomstbestendige bond. Voor de NSkiV is de Sportinnovatiestudio betrokken bij meerdere strategische sessies in het kader van het SOS-traject. De methodiek van de Sportinnovatiestudio werd bijvoorbeeld gebruikt om de strategische uitgangspunten en positionering van de NSkiV direct te vertalen in concrete plannen voor nieuwe producten en diensten.

De Sportinnovatiestudio onderzoekt grote thema’s in de sport en ontwikkelt tools en methoden die bonden kunnen inzetten.

Zo kun je ook beginnen

Research naar digitale democratie & bestuurlijke vernieuwing.

Uit de gesprekken met bonden leerden we dat een van de belangrijke thema’s bestuurlijke vernieuwing en nieuwe manieren van ‘governance’ is. Dat hebben we om die reden als onderzoek- en ontwikkeltraject opgepakt. Zo zijn we binnen (volleybal, wielrennen) en buiten de sport (gemeente Amsterdam, Spotify) gaan kijken naar nieuwe manieren van organiseren. Ook zijn we tools gaan onderzoeken die online opinies peilen en besluiten nemen faciliteren (Argu, Loomio). De volgende verhalen hebben we over dit thema gepubliceerd …

Toolkit ‘Digitale Democratie’

Daarnaast werken we op basis van heel waardevolle input van een twintigtal sporters, verenigingen en bonden (o.a. KNLTB, KNMV en Handboogsport Nederland) aan de toolkit ‘Digitale Democratie’, een pakket aan middelen en methoden om grotere betrokkenheid en betere besluitvorming in verenigingen, bonden en NOC*NSF te realiseren. De uiteindelijke toolkit zal uit drie elementen bestaan:

  1. Communicatietool: kennisdeling en discussie faciliteren.
  2. Beslistool: online opinie peilen, beslissingen nemen.
  3. Handboek: methode om tools succesvol in de praktijk toe te passen.

Belangrijke aandacht gaat uit naar de zogenoemde Beslistool (de werknaam dekt niet de lading, is ook zeer geschikt om opinies te peilen). Er is na overleg met en onderzoek bij verenigingen en bonden een concept uitgewerkt voor een tool om eenvoudig meningen te peilen en besluiten te nemen. Als het benodigde geld in 2020 kan worden vrijgemaakt zal de eerste versie dit jaar worden gerealiseerd.

Lees meer over het plan en de totstandkoming …

Research naar binding

Als er één terugkerend woord in alle gesprekken is die de Sportinnovatiestudio met bonden heeft gevoerd in het eerste jaar, is het binding. Met een groot aantal initiatieven wordt door bonden gewerkt aan initiatieven om op andere en nieuwe manieren van waarde te zijn voor de Nederlandse sporter, ook als die geen lid van een vereniging of bond wil worden.

Om die reden hebben we het thema binding als research-onderwerp opgepakt. Natuurlijk zijn we gaan kijken naar lopende initiatieven in de sport en de lessen die daar van kunnen worden geleerd, maar ook hebben we onderzocht wat we van de wereld buiten de sport kunnen leren. Lees de verhalen die we daarover hebben gepubliceerd …

Lessen van buiten:

Initiatieven in de sport:

De Sportinnovatiestudio heeft een groot netwerk van specialisten binnen en buiten de sport dat door bonden kan worden ingezet.

Expertisenetwerk

Het ontbreekt bonden niet aan ideeën, maar bij lang niet iedere organisatie is op alle fronten voldoende kennis aanwezig om tot realisatie ervan te komen. De Sportinnovatiestudio heeft zelf brede deskundigheid in huis en daarnaast een groot netwerk van specialisten dat hierbij ingezet kan worden. Zo hebben we aan Fondo (KNWU) kennis toegevoegd op het gebied van digitale marketing, aan de KNDB technische kennis op het gebied van het bouwen van een ‘dam-engine’, aan de KNHS kennis op het gebied van videoplatforms, aan de KWBN deskundigheid op het gebied van communities en Badminton Nederland, de Skateboard Federatie en de Urban Sports Coalition ondersteuning op het terrein van online marketing. Tijdens een innovatietafel met als onderwerp ‘verdienmodellen’ deelde mede-oprichter en zakelijk brein van WeTransfer Stefan Verkerk zijn expertise op het gebied van verdienmodellen. Michiel Berger (Aigency), specialist op het gebied van data en kunstmatige intelligentie werkt met de NeVoBo en de HNHB aan het project ‘Smart Schedule’.

Sportinnovatie Expertisenetwerk:

  • Roeland Stekelenburg was verantwoordelijk voor het digitaal beleid van de NOS, was Chief Creative Officer bij de CMI-groep en de Infostrada Sports Group en stond aan de wieg van VoetbalTV.
  • Erwin Blom is oprichter van innovatieplatform Fast Moving Targets, stond aan het hoofd van VPRO Digitaal en schreef het boek Handboek Communities.
  • Nicolette Nol is een concept ontwikkelaar en creatief producer die onder meer voor Submarine, KRO-NCRV en The Innovation Station heeft gewerkt.
  • Jochem Hövels is een digitaal marketeer die onder meer voor Centraal Beheer en PPGM heeft gewerkt.
  • Werner Vogels (CTO Amazon) is de technisch directeur van Amazon. Hij is de grondlegger van de cloud-afdeling van het bedrijf.
  • Bas Janson (Gusmanson) is een interactiedesigner die onder meer voor Binck en Scholieren.com werkte.
  • Jan Willem Eshuis (JWE) is een programmeur en specialist op het gebied van digitale architecteur die onder meer voor NOS, Pathé, Fox Sports en Eredivisie Live werkte.
  • Stefan Verkerk (AppSignal) is specialist op het gebied van businessplannen en verdienmodellen. Hij was mede verantwoordelijk voor strategie bij Sanoma Uitgevers en voor het succes van WeTransfer.
  • Michiel Berger (AIgency) is dataspecialist en artificial intelligence-deskundige die bekend werd als Chief Innovation Officer van Nedstat.
  • Robert Rutten (Stingray) is specialist op het gebied van on demand en streaming media. Hij werkte voor onder meer UPC, Philips en Pathé en was de grondlegger van Brava.

De Sportinnovatiestudio brengt kennis en kunde van binnen en buiten de sport bij elkaar om aan maximale kennisdeling te doen.

Kennisdeling

Een van de speerpunten van de Sportinnovatie is kennisdeling. Intern van elkaar leren, maar ook externe ervaringen en inzichten binnenhalen. Dat gebeurt middels de nieuwsbrief met ruim 300 sportprofessionals, de website met inmiddels meer dan 100 interviews, cases en lessen en een papieren magazine waarin twee maal per jaar de hoogtepunten worden vastgelegd. Maar ook belangrijk zijn de fysieke bijeenkomsten. Tijdens inmiddels 5 Sportinnovatie Meetups met in totaal meer dan 100 bezoekers stonden zowel cases van binnen de sport (o.a. VoetbalTV, DartCounter en SmartPool) als leerzame verhalen van buiten de sport centraal (Rex.ai over de mogelijkheden van artificial intelligence, Uitvaart.tv over de kracht van niches en BDO over alle ins en outs van privacywetgeving en de AVG). Tot slot zijn er de zogenoemde Innovatietafels waarbij met bonden en specialisten in een kleinere setting wordt ingegaan op thema’s als binden van de ongebonden sporter en verdienmodellen. Opgedane kennis uit al die sessies wordt via nieuwsbrief, site en magazine gedeeld.

Sprekers op Sportinnovatie Meetups:

Sprekers tijdens Innovatietafels

Magazines

Download de twee magazines die de Sportinnovatiestudio heeft uitgebracht

De Sportinnovatiestudio ondersteunt bonden bij onderzoeksvragen.

Ondersteuning  van onderzoeksvragen

Soms zijn ideeën al uitgekristalliseerd als ze bij de Sportinnovatiestudio komen, maar ook kunnen partijen met onderzoeksvragen bij ons terecht en gaan we samen op zoek naar een antwoord. Zo kijken we met de NJBB of het (ook volgens de regels) mogelijk is om jeu de boules ballen van een kleur te voorzien zodat de sport ook voor de toeschouwer aantrekkelijker wordt. Of onderzoeken we met Sportvisserij Nederland nieuwe vormen van meten en wegen van vissen. Op initiatief van KNWU en KNAF zijn we een onderzoekstraject naar de stand van zaken en mogelijkheden van Esports gestart.

De Sportinnovatiestudio helpt plannen beter te maken.

Ondersteuning van bonden bij aanvragen Innovatiefonds

Gaandeweg het jaar ontstond het idee om de Sportinnovatiestudio een rol te geven bij de aanvragen voor het innovatiefonds van het NOC*NSF. Als een externe partij die meekijkt met de bonden met als doel hun aanvragen (nog) beter te maken. Een frisse blik van buiten met oog voor innovatie. Meer dan twintig bonden maakten gebruik van de mogelijkheid om in een of meerdere sessies hun plan nader te bekijken en van input te voorzien. Onder meer Badminton Nederland, Dutch Gymnastics, NJBB en de Bridgebond waren van de partij. Hier het complete overzicht …

  • Badminton Nederland AirBadminton: dankzij nieuwe shuttle nieuwe spelen en evenementen
  • Handboogsport: Archery Counts: monitoring van prestaties en ontwikkeling van handboogsporters
  • JBN Pedagogisch Sportklimaat: relatie tussen jeugdige sporter en trainer versterken
  • KNDB Dambond als app: digitale motor op damproducten op te ontwikkelen
  • KNGU Dutch Gymnastics Academy: online opleiding en training
  • KNHB Flexhockey: site met divers aanbod voor flex spelers
  • KNHS Horseriding Academy: online video masterclasses
  • KNMV Digitale Transitie: app als basis voor de bond
  • KNVB VoetLab: fysieke plek voor experiment met nieuwe spelvormen en verdienmodellen
  • NBB Bridge-engine: digitale basis om bovenop te ontwikkelen en onderzoeken
  • NJBB: onderzoek naar en ontwikkeling van gekleurde boules
  • NOB Buddy-app: duikafspraken maken en resultaten vastleggen
  • NHV KNHB Jongeren Educatief Sport Platform: platform waar jongeren zich voor sportactiviteiten kunnen aanmelden
  • NTB Solo: sensor die stayeren monitort voor rijder en jury
  • KNBB: Wedstrijdsoftware in gamification
  • NGF Datagedreven Verenigingsondersteuning: betalingsbereidheid onderzoeken van sportaanbod
  • NTTB Tafeltennismasterz: spelregelquiz
  • KNCB Dutch Criio: app voor cricketspelend Nederland
  • Atletiekunie Blessurevrij Hardlopen.nl: online cursussen om blessures te voorkomen
  • NWWB Skillstraining: online training voor cable wakeboard
  • KNAF: ontwikkeling digitale racecompetitie
  • NBB: digitaal platform als vervanging huidig lesmateriaal

De Sportinnovatiestudio kijkt vooruit.

Toekomst

In de wereld van de innovatie kunnen verschillende routes worden bewandeld. Zo zijn er voorbeelden van bedrijven die er voor kiezen om naast de eigen organisatie een volledig zelfstandige eenheid op te tuigen die als opdracht krijgt om in grote vrijheid zijn grootste concurrent van de toekomst te realiseren. Bij succes van de nieuwe eenheid wordt gaandeweg bekeken wat dit voor het bestaande bedrijf betekent. 

Een andere route is om het bedrijf zelf te vernieuwen. In de breedte zorgen voor een open, innovatieve visie die leidt tot nieuwe producten en diensten. Om dit te realiseren is training, kennisdeling, inspiratie, begeleiding en uithoudingsvermogen belangrijk. Cultuurverandering is een onderdeel van dit traject en dat kost tijd.

Omdat sportbonden ook in de toekomst een belangrijke rol zullen blijven spelen bij onder meer talentontwikkeling, opleiding, competities en topsport is het niet logisch om voor de eerste optie te kiezen, maar voor de tweede variant te opteren. De ervaring van het eerste jaar Sportinnovatiestudio leert dat het enthousiasme bij sportbonden voor innovatieve trajecten groot is, dat de kennis van de doelgroep bij sportorganisaties sterk ontwikkeld is en dat ideeën rijkelijk aanwezig zijn. Maar vaak ontbreekt het aan specifieke kennis of executie-kracht. Bijvoorbeeld op het gebied van verdienmodellen, op het terrein van techniek, als het gaat om projectmanagement of digitale marketingcampagnes. 

Zoals hierboven te zien is hebben veel bonden de weg naar de Sportinnovatiestudio weten te vinden de afgelopen periode om in die leemtes te voorzien, zodat innovatieve ideeën die leven ook daadwerkelijk een voedingsbodem vinden om tot wasdom te komen. 

Daar kan de Sportinnovatiestudio ook in de toekomst een belangrijke ondersteunende rol in blijven spelen. Dat geldt voor alle fases, van idee tot realisatie van de ontwikkeling van nieuwe producten, diensten en strategische trajecten. 

De Sportinnovatiestudio kan zich dan verder ontwikkelen tot in de eerste plaats een kennis- en expertisecentrum op het gebied van innovatie en techniek, en kan daarnaast een belangrijke rol spelen bij praktische ondersteuning van innovatieve projecten waar specifieke expertise voor nodig is.

Tot slot zien wij een rol voor de Sportinnovatiestudio op het terrein van dienstverlenend onderzoek naar de impact en de mogelijkheden van grote nieuwe (technologische) ontwikkelingen zoals data & kunstmatige intelligentie, duurzaamheid, digitale democratie of e-sports.

Na een jaar blijken nog niet alle bonden goed op de hoogte van wat de Sportinnovatiestudio ze te bieden heeft. De uitdaging voor ons is dan ook om de komende periode ook de sportbonden die de stap naar de Sportinnovatiestudio nog niet hebben gezet te verleiden om dit toch te doen. We denken dat we dat onder meer kunnen bereiken door te werken aan onze zichtbaarheid, vaker meet-ups op locaties als Papendal en De Weerelt te laten plaatsvinden en/of een groot jaarlijks Innovatie-evenement te organiseren.

Over de auteur(s) van dit bericht:

Verhalenverteller, community-denker en fan van 'no-code'.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *