Wat hangt er aan jouw haak? De VISsenscanner weet raad

Het is altijd een spannend moment: Je haalt je hengel binnen na een flinke dril met een vis. Maar als hij eenmaal op het droge ligt, kan de vraag opkomen: Welke vis is dit dan? Voor die momenten heeft Sportvisserij Nederland sinds kort de VISsenscanner. Een app die de camera van je telefoon gebruikt om snel duidelijkheid te bieden: 74 in Nederland voorkomende zoetwatervissen herkent hij al, en er wordt gewerkt aan herkenning van zeevissen. Sportinnovatie.studio sprak met Onno Terlouw woordvoerder bij Sportvisserij Nederland.

Hoe werkt de VISsenscanner?

VISsenscanner is een vernieuwing van de bestaande app Vissengids: een catalogus met plaatjes waar je stap voor stap de vis kan determineren. Met de VISsenscanner wordt de vis gescand door middel van een foto en het algoritme bepaal welke vis het is. Onno: “Je hoeft alleen maar een foto te maken, het algoritme scant de vis en dan weet je eigenlijk voor 100% zeker welke vis het is. Maar de techniek erachter is best complex.” 

Hebben jullie dat zelfstandig ontwikkeld? 

Onno: “Nee, het was een vruchtbare samenwerking tussen verschillende partijen: het algoritme is een zelflerend systeem ontwikkeld door Naturalis in samenwerking met Waarneming.nl. Naturalis heeft veel geld en energie in het algoritme gestoken, Sportvisserij Nederland heeft alle data aangeleverd en Waarneming.nl zorgt dat alle flora en fauna waaronder vissen worden toegevoegd aan de database. De doelstelling van Waarneming.nl is het in kaart brengen en monitoren van dieren waaronder vissen. We hebben elkaar goed gevonden in die missie. Aangezien wij een grote doelgroep sportvissers bereiken en we in het verleden al relatief veel foto’s hadden verzameld van alle vissoorten was de samenwerking voor de hand liggend.”

Hoe werkt het algoritme? 

Om het algoritme te trainen, zijn er verschillende foto’s nodig. Gemiddeld gezien afhankelijk van het type van de vis zijn er tussen de 300 en 1.000 foto’s beschikbaar. Onno lacht: “Dat zijn foto’s van allerlei verschillende hoeken, verschillende achtergronden, slechte kwaliteit foto’s, goede foto’s, soms enkel de staart van een vis, schuin van voren, plat, kortom, op allerlei manieren. Daar moet het algoritme van leren dat het bijvoorbeeld een brasem betreft. Als je 500 brasem foto’s aanlevert dan weet het algoritme dat een volgende keer zelf. En zo hebben we dat van alle zoetwatervissen gedaan. Ruim 70. Dat gaat dus om tienduizenden foto’s. Daarmee wordt het algoritme mee getraind.”

Hoe komt het dat er 95% goed is? Waarom geen 100%?

 Onno: “Het zelflerend systeem is niet helemaal foutloos. Dat komt door te slechte foto’s. Of kruisingen tussen vissoorten. Of door vissoorten die het algoritme nog niet kent. Sommige vissoorten zijn relatief nieuw in Nederland, bijvoorbeeld door klimaatverandering of verbindingszones tussen gebieden die voorheen nooit verbonden waren zoals het Rijn Donaukanaal. Het algoritme kun je leren om nieuwe vissoorten te ontdekken. We hebben via onze andere app MijnVISmaat, waar tienduizend sportvissers hun vangsten in bijhouden, gebruik kunnen maken van de foto’s. En zo konden wij Naturalis en Waarneming.nl helpen om het algoritme werkend te krijgen voor vissen. Voor nu hebben we het alleen over de zoetwatervis maar verwachten voor het einde van het jaar ook de zeevissen toe te voegen.”

Er komt dus letterlijk en figuurlijk heel veel data boven water. Wat gebeurt er naderhand met de data?

Onno: “De data gaat in eerste instantie naar een groot wereldwijd platform waar allerlei planten en diersoorten in staan. Om het in kaart te brengen en de ontwikkeling te laten zien. Dat is het hogere doel van Naturalis en daar willen wij als sportvisserij Nederland ook graag een steentje aan bijdragen. Lokaal in Nederland gaan wij natuurlijk kijken hoe die visstand zich ontwikkelt. Dan kunnen we zien hoe het komt dat op sommige plekken de visstand goed is en op andere plekken minder. Zodoende kunnen we signaleren waar het problemen oplevert. Met deze data kunnen we die problemen wellicht ook onderbouwen. Bijvoorbeeld bij lozingen, slecht onderhoud of baggeren hebben we hiermee een extra tool om dat te monitoren en data in handen om de overheid of bepaalde industrieën extra onderbouwd aan te geven waar de problemen zijn en wat mogelijke oorzaken zijn.”

Wat hebben jullie in de samenwerking afgesproken over het data-eigenaarschap? En hoe zit het met het financieringsmodel?

“Eén van de punten voordat het tot een samenwerking kwam was van wie de data zou zijn. Wanneer en waar kun je daarover beschikken? De data is en blijft van ons. De data is wel gedeeld in een grote database die wereldwijd toegankelijk is waar nu alle vissoorten worden toegevoegd. Wij betalen eigenlijk alleen voor de tool, specifiek gebouwd om het algoritme toegankelijk te maken voor het publiek. Die app, de Vissengids, hadden we wel al deels, maar de VISsenscanner moest worden aangepast. Het algoritme is en blijft eigendom van Naturalis. Wel betalen wij voor het leren van het algoritme, het ontwikkelen van het algoritme zelf.”

Wat is de reden om de app kosteloos aan te bieden?

Onno: “De reden om de app kosteloos in de markt te zetten heeft te maken met meerdere doelen die worden gediend: het is een leuke en leerzame tool voor sportvissers, voor mensen die niet zo vaak iets vangen maar ook onder ervaren mensen blijkt dat er soms fouten gemaakt worden in de determinatie. Vanzelfsprekend is dat niet zo erg maar wel als het gaat om verspreiding van data, bijvoorbeeld biologische gegevens. Dan is het belangrijk de data klopt. Met deze tool kun je dat eigenlijk voor 100% afdekken. Er is een foto met gps-coördinaten die in de database komt. Zo kun je dus precies zien waar welke vissen voorkomen op welk moment en welke vissoorten bij elkaar komen. Op deze manier kan er interessante data voor biologen en statistici opgehaald worden. Het voordeel van sportvissers is dat ze op allerlei plekken komen in grote getalen. Dat is de reden dat we het gebruik zo maximaal mogelijk willen maken daarom bieden we de app gratis aan. Zodat er hopelijk geen enkele drempel is om de VISsenscanner te gaan gebruiken.”

Welke potentie zien jullie voor je? Kan het een wereldwijd succes worden?

Vanuit allerlei andere landen wordt er gekeken naar Nederland. Onno: “Er is wereldwijd nog niet zo’n goed product voor het scannen van vissen als wij nu hebben gemaakt. Zodra er voldoende foto’s van andere vissoorten zijn, kan het algoritme die leren. We hebben in Nederland al zo’n 70 binnenwatersoorten die overigens ook in heel Europa zwemmen. In andere landen zwemmen ook andere soorten, maar het is dus niet veel werk voor bijvoorbeeld Engeland of een ander land in Europa de database voor dat betreffende land compleet te maken. De potentie is er en dat zijn we samen aan het bekijken. Misschien dat het een tool kan worden voor meer sportvissers in Europa. Ons doel binnen Sportvisserij Nederland is in de eerste instantie onze leden bedienen en de visstand in Nederland monitoren. Een tool maken die leuk en leerzaam is, up-to-date blijft en gebruiksvriendelijk is. Eerst gaan we eerst zeevissen toevoegen. Als dat allemaal naar behoren werkt, is ons volgende doel te onderzoeken of het in andere landen gebruikt zou kunnen worden.”

Welke andere sporten zouden van VISsenscanner of het algoritme kunnen profiteren?

Onno: “De Onderwatersport bond bereikt onderwaterduikers. Vanzelfsprekend komen die duikers ook vissen tegen. Daarmee kunnen ze ook een bijdrage leveren aan VISsenscanner.”

Wanneer is de VISsenscanner voor jullie een succes?

Onno: “Enerzijds als de app precies doet wat hij moet doen. Nu merken we dat mensen bijvoorbeeld ook een lepeltje scannen en dat vervuilt wel de data. Daar moeten we nog goed naar kijken. Anderzijds dat een groot deel van de Nederlandse sportvissers de app gaan gebruiken. Gelukkig ziet dat er al heel goed uit. Er zijn al 100.000 foto’s binnen gekomen dus dat is hoopvol. Daarmee is het echt een hele krachtige tool op het gebied van onder andere de bescherming van vis en het in standhouden van vis. Het is een hele mooie aanvulling op andere onderzoeken die gedaan worden. Want het is best moeilijk om visstanden goed te onderzoeken. Sportvissers komen overal, van de kleinste slootjes tot op de grootste rivieren waar je over het algemeen niet met netten kunt vissen door de stroming of scheepvaart. Een sportvissser kan dat wel met zijn hengel. Daarmee doe je een mooie aanvulling op beheer op de wateren, visstand en de ontwikkelingen daarin. Wij roepen alle sportvissers en onderwater duikers om de app te gebruiken. Zodat we het algoritme nog beter de vissen kan laten herkennen. Het is natuurlijk ook een middel om in de natuur te zijn, naast dat het heel gezond is, kun je ook een hele mooie bijdrage leveren aan de instandhouding van de natuur.”

Over de auteur(s) van dit bericht:

Innovatieliefhebber met voeten in verschillende werelden. Creatief en conceptueel denker gecombineerd met een doe-het-zelf mentaliteit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *